วัคซีนกับรอบเดือน
วัคซีนช่วยชีวิตคนมากมาย ด้วยความก้าวหน้าของการพัฒนาวัคซีน เราสามารถกำจัดหรืออย่างน้อยควบคุมโรคอันตรายหลายชนิด เช่น ไข้ทรพิษและโปลิโอ ปัจจุบันโลกของเรากำลังต่อสู้กับเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งสามารถควบคุมได้ด้วยวัคซีนเช่นกัน ในฐานะเกราะป้องกันที่มีค่าสำหรับโรคร้ายแรง วัคซีนกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้สร้างแอนติบอดีที่ต้องการ แต่กระบวนการนี้อาจเกิดความเปลี่ยนแปลงต่อร่างกายชั่วคราว รวมถึงมีผลต่อลูบรอบเดือนของผู้หญิงด้วย
รอบเดือนส่งผลต่อหลายด้านในสุขภาพของผู้หญิง และมีอิทธิพลต่อการใช้ชีวิตของเธอ ขณะเดียวกัน ปัจจัยแวดล้อมและกระบวนการทางร่างกายก็กระทบกับรอบเดือนของผู้หญิงเช่นกัน การตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อเชื้อโรคหรือวัคซีน ก็สามารถเปลี่ยนแปลงรอบเดือนด้วย ในบทความนี้ เราจะมาไขข้อเข้าใจผิดเกี่ยวกับวัคซีน และผลกระทบต่อการมีประจำเดือนและการเจริญพันธุ์
วัคซีนทำงานอย่างไร?
เมื่อคุณติดไวรัสชนิดใหม่เป็นครั้งแรก ระบบภูมิคุ้มกันของคุณอาจยังต่อสู้กับเชื้อโรคได้ลำบาก จึงเกิดอาการอย่าง ไข้ หนาวสั่น ปวดศีรษะ ต่อมน้ำเหลืองบวม คลื่นไส้ มีผื่น และอาการอื่นๆ ที่คุ้นเคย เมื่อไวรัสตัวเดิมเข้าสู่ร่างกายอีกครั้ง ภูมิคุ้มกันของคุณจะรู้จักเชื้อและตอบสนองได้รวดเร็วขึ้น ทำให้หายป่วยได้ไวขึ้น
ระบบภูมิคุ้มกันจะสร้างแอนติบอดีเพื่อต่อสู้กับเชื้อไวรัสที่มันพบ เชื้อไวรัสบนโลกมีมากมายจนยากจะนับได้ โดยมีมากกว่า 200 ชนิดที่อาจเป็นอันตรายต่อมนุษย์ บางชนิดอาจทำให้เกิดอาการเพียงเล็กน้อย แต่อีกหลายชนิดก่อให้เกิดความเสียหายถาวรหรือเสียชีวิตได้ และนี่เองที่ทำให้วัคซีนมีบทบาทสำคัญ
วัคซีนแนะนำ
โรคมากมายที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนถูกควบคุมไว้ได้ดีโดยเฉพาะในประเทศพัฒนาแล้ว อย่างไรก็ตามมีวัคซีนบางชนิดที่ยังแนะนำให้ฉีดอย่างกว้างขวาง เช่น วัคซีนโปลิโอ ตับอักเสบบี เอชพีวี และวัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัส สำหรับเด็กเล็กและวัยรุ่น รายการวัคซีนแนะนำจะแตกต่างกันไปแต่ละประเทศ เช่น หลายแห่งในเอเชีย ยุโรปตะวันออก อเมริกาใต้และแอฟริกายังมีการฉีดวัคซีนป้องกันวัณโรค ขณะที่บางประเทศความเสี่ยงนี้น้อยมาก ไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ใด ปรึกษาแพทย์เพื่อให้แน่ใจว่าวัคซีนของคุณอยู่ในเกณฑ์ที่ควรได้รับ และหากมีโครงการเดินทาง โปรดตรวจสอบวัคซีนที่จำเป็นสำหรับปลายทางนั้นๆ
ทุกปี วัคซีนช่วยชีวิตคนราว 3 ล้านคนทั่วโลก ไข้ทรพิษเคยคร่าชีวิตผู้คนมากมาย แต่ถูกกำจัดไปจนหมดสิ้นด้วยวัคซีน โรคร้ายอื่นอย่างโปลิโอ คอตีบ ฯลฯ ยังมีอยู่ แต่ไม่ใช่ภัยคุกคามใหญ่เหมือนเดิม ผู้ที่ปฏิเสธการฉีดวัคซีนหรือไม่พาบุตรฉีดวัคซีน ไม่เพียงเสี่ยงป่วยหนัก แต่ยังเสี่ยงนำเชื้อไปสู่ผู้อื่นและก่อให้เกิดการระบาดได้
วัคซีนโควิด-19 กับการเปลี่ยนแปลงของรอบเดือน
มีผู้หญิงบางคนสังเกตเห็น การเปลี่ยนแปลงของประจำเดือน หลังรับวัคซีนโควิด-19 แม้จะยังไม่มีการบันทึกผลข้างเคียงนี้อย่างเป็นทางการในรายงาน แต่ก็มีผู้หญิงจำนวนมากออกมาเล่าถึงประสบการณ์ประจำเดือนที่มาช้า หรือขาดหาย รอบเดือนมาก่อนกำหนด เลือดออกมากผิดปกติ หรือ เลือดออกกระปริบกระปรอยระหว่างรอบเดือน หลังฉีดวัคซีน
เรียนรู้สาเหตุที่ประจำเดือนของคุณอาจมาช้า
ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าการเชื่อมโยงโดยตรงระหว่างวัคซีนกับรอบเดือนนั้นซับซ้อน เนื่องจากผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ประสบกับความผิดปกติของรอบเดือนอยู่บ่อยครั้งอยู่แล้ว อีกทั้งความเครียดและกังวลเรื่องโควิด-19 อาจเป็นปัจจัย หน่วยงานยังไม่เพิ่มความผิดปกติของรอบเดือนลงในรายชื่อผลข้างเคียงวัคซีน และการศึกษาก่อนหน้านี้ก็ละเลยสุขภาพรอบเดือนของผู้หญิง ส่งผลให้หญิงสาวต้องเผชิญความเสี่ยงโดยไม่มีข้อมูลรองรับ
แม้ความเสี่ยงของการเปลี่ยนแปลงชั่วคราวในรอบเดือนไม่ควรทำให้ผู้หญิงลังเลที่จะฉีดวัคซีน แต่ข้อร้องเรียนเหล่านี้ควรถูกประเมิน และควรเพิ่มเข้าไปในข้อมูลผลข้างเคียงเพื่อให้ผู้หญิงตัดสินใจเกี่ยวกับสุขภาพอย่างมีข้อมูลครบถ้วน
เหตุใดจึงเกิดความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้?
กรณีที่มีรายงานส่วนใหญ่เป็นการเปลี่ยนแปลงชั่วคราว ใช้เวลาเพียงหนึ่งหรือสองรอบเดือน ทำให้ผู้เชี่ยวชาญบางรายเชื่อว่าเป็นผลจากการตอบสนองของภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติของร่างกาย
อาการระยะสั้นเหล่านี้ยังไม่ได้พบว่าก่อให้เกิดผลเสียถาวร ปัญหาหลักคือ หน่วยงานผู้รับผิดชอบทดลองวัคซีนโควิด-19 ละเลยประเด็นสำคัญด้านสุขภาพของผู้หญิง เมื่อมีผู้หญิงมากมายเริ่มรายงานถึงประสบการณ์นี้ จึงไม่มีข้อมูลอ้างอิง เกิดการคาดเดาและนำไปสู่การลังเลฉีดวัคซีน
ควรกังวลหรือไม่?
ข้อมูลจากการศึกษาระยะแรกชี้ว่าการฉีดวัคซีนโควิด-19 ปลอดภัย และมีผลข้างเคียงชั่วคราวเท่านั้น หากคุณมีข้อสงสัย ควรปรึกษาแพทย์ แต่ ยังไม่มีหลักฐานว่าวัคซีนกระทบต่อการเจริญพันธุ์ ทำให้คลอดยาก หรือก่อให้เกิดความผิดปกติกับทารก การเปลี่ยนแปลงของรอบเดือนก็ไม่น่าจะยาวนานเกิน 1–2 รอบ หากพบอาการรุนแรงหรือเปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง ควรติดต่อแพทย์ของคุณ
ควรเตรียมตัวฉีดวัคซีนอย่างไร?
ก่อนจะได้รับวัคซีนใดๆ ขอแนะนำให้ศึกษาประวัติ ความปลอดภัย วิธีการทำงานของวัคซีน และผลกระทบต่อร่างกายของคุณ
หาข้อมูลที่ถูกต้อง หากคุณมีคำถามเกี่ยวกับวัคซีน สามารถหาคำตอบได้จากเว็บไซต์ของกระทรวงสาธารณสุข หรือหน่วยงานที่เชื่อถือได้ เพื่อศึกษาประโยชน์ ผลข้างเคียง โปรแกรมการฉีดและวัคซีนที่แนะนำ ตรวจสอบประวัติการรับวัคซีนของตัวเองว่ายังต้องกระตุ้นเข็มไหนหรือไม่
ปรึกษาแพทย์ แพทย์จะช่วยประเมินความเสี่ยงและประโยชน์ในแต่ละราย หากคุณมีโรคประจำตัวหรือภูมิแพ้ แพทย์จะให้คำแนะนำที่เหมาะสมเพื่อความปลอดภัยของคุณ
พิจารณาความเสี่ยง หากกังวลเรื่องผลข้างเคียง ให้เปรียบเทียบกับผลกระทบจากโรคที่วัคซีนป้องกัน ตัวอย่างเช่น แม้บางคนจะมีอาการข้างเคียงหลังรับวัคซีนโควิด-19 แต่ผลเสียจากการติดโควิดนั้นรุนแรงกว่ามาก ปัจจุบันทุกคนเสี่ยงติดเชื้อสูง การฉีดวัคซีนจะยิ่งช่วยหยุดวงจรการระบาด ให้เราได้กลับมาทำกิจกรรมสังคมอย่างปลอดภัยอีกครั้งโดยเร็ว
ผลข้างเคียงเล็กน้อยหลังรับวัคซีนอาจอยู่นานแค่สัปดาห์หรือสองสัปดาห์ แต่ความเสียหายจากไวรัสอาจอยู่กับคุณไปตลอดชีวิต งานวิจัยพบว่าโควิด-19 อาจทำให้เกิดผลเสียถาวร ต่อปอด สมอง โรคพาร์กินสัน โรคหลอดเลือดสมอง และหัวใจ เว้นแต่แพทย์ระบุข้อห้ามอย่างชัดเจน ทางเลือกที่ดีที่สุดคือเข้ารับวัคซีนเพื่อเลี่ยงป่วยหนักจากโควิด-19
สังเกตสุขภาพของตัวเอง หากเป็นไปได้ ให้อยู่ที่คลินิกอย่างน้อย 30 นาทีหลังรับวัคซีน เพื่อเฝ้าสังเกตอาการแพ้ ซึ่งผลข้างเคียงส่วนใหญ่ เช่น อ่อนเพลีย เจ็บแขน ปวดศีรษะ ไข้ จะทุเลาลงในไม่กี่วัน และบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดหรือยาแก้อักเสบ หากอาการไม่ดีขึ้นภายในสองสัปดาห์หรือรุนแรงขึ้น ให้ติดต่อแพทย์
หากเห็นการเปลี่ยนแปลงในรอบเดือนของคุณ อย่าเก็บเงียบ สามารถพูดคุยกับแพทย์หรือแจ้งหน่วยงานที่ดูแลการทดลองวัคซีนในพื้นที่ของคุณได้ ยิ่งมีคนรายงานปัญหามากขึ้นเท่าไร หน่วยงานก็จะให้ความสำคัญกับสุขภาพผู้หญิงมากขึ้น โอกาสต่อไปงานวิจัยอาจนำเรื่องสุขภาพรอบเดือนมาใส่ใจมากกว่าเดิม
คุณสามารถติดตามรอบเดือนได้ด้วย WomanLog ดาวน์โหลด WomanLog ได้เลย:
